این اثر ادامه و تکمیل دفتر اول از ساختار معنایی مثنوی است که برای نخستین بار در حوزه آکادمیک معاصر بر اساس توازی (پاراللیسم) و انعکاس متقاطع، ساختار دفتر اول مثنوی مولوی را با رویکرد کل نگر به متن آشکار ساخت در این دفتر رمزگشایی مثنوی معنوی نیز ساختار نهان و روابط بین حکایات ظاهرا پراکنده از طریق «وحدت موضوعی حکایات کشف و بدین واسطه آغاز و انجام هر داستان در یک گفتمان مستقل ارائه و اثبات شده است که علی رغم وجود ۶۱ داستان و ۱۱۱ بخش که ظاهرا فاقد ساختار به نظر می رسند این اشعار بر اساس وحدت موضوعی در قالب ۱۲ گفتمان سروده شده اند.