ماجرای مرشد و مارگریتا دقیقا داستان زندگی خود نویسنده است. داستان بهصلیبکشیدن مسیح در زمان پونس پیلات، فرمانروای رُمی یهودا، آیینهی تمامنمای دوران سیاه حکمرانی استالین و کشتارهای دستهجمعی مخالفان بهویژه هنرمندان، روشنفکران و دگراندیشان است.
در این کتاب، نمایشنامهای روسی که در چهار پرده و با حضور سی و سه شخصیت قابل اجراست، درج شده است. هدف از تدوین این نمایشنامه، نشان دادن شرایط زندگی و فکری اشراف روسیة تزاری و بیان دیدگاههای کوتهفکرانه و فاسد آنها است.