ساختارهای شعری را میتوان به سه گروه عمده تقسیم نمود:
- ساختارهای معنایی که بر محور همنشینی کلام به نحو عبارات، سامان میبخشند.
- ساختارهای متداعی که بر محور جانشینی زبان به خیالانگیزی و عمق معنایی متن منجر میشوند.
- ساختارهای موسیقایی که فرم صوری شعر را شکل میدهند.
بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران
کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران
ساختار معنایی این بیت از «سعدی» با ارتباط ارکان جملات که نقش نهاد و گزاره را ایفا مینمایند ایجاد میشود.
ساختار متداعی این بیت با حضور ابر بهاری و نالهی سنگ شکل میگیرد.
ساختار موسیقایی بیت نیز حاصل تبعیت کلمات از وزن عروضی مستفعلن فعولن است که نظام قافیههایی چون بهار و یار و... همآوایی مصوتهای بلند «آ» همصدایی صامتهایی چون «گاف» و «ز» نیز به استحکام و زیبایی این ساختار یاری میرسانند.