انتخاب اشعار هر شاعر عمدتاً از غزلیات و با این معیار و ملاک صورت گرفته که ویژگی‌های فکر و زبان آن شاعر و حُسن و عیب کار او را نشان دهد.

رئالیسم از واژه‌هایی است که در زبان نقد ادبی نیت‌ها و منظورهای گوناگون و گاه ناهمسازی را رسانده است. در این کتاب، برای ارزیابی و تحلیل سرشت آن، ابتدا بحث در بستر فلسفی خود مطرح و سپس دو گونه‌ی رئالیسم از یکدیگر تفکیک می‌شود

صدهزار موش گرد آیند، زهره ندارند در گربه بنگرند. زیرا که هیبت گربه نگذارد که ایشان جمع باشند. و گربه جمع است در نفْسِ خویش. ـــ شمس تبریزی