در نیمه اول سده پنجم هجری، منظومههایی درباره عشق و عاشقان در سرزمینهای شرقی ایران سروده شد که حکایت از ظهور چیزی داشت که امروزه در ادبیات فارسی عموماً منظومهی غنایی یا رمانس نامیده میشود.
جنبش مشروطه يکي از اصيلترين جنبشهاي سياسي و فکري ايرانيان در طول تاريخ بهشمار ميرود. شعر فارسي و ميراث گرانسنگ آن را هم بايد پرچمدار اين جنبش دانست. این مجموعه بسيار خواندني و نوانديشانه زير نظر دکتر همايون کاتوزيان گردآوري شده، و به شناخت و بازخواني آثار و فعاليتهاي ادبي و هنري چند تن از چهرههاي دوره پيشامشروطه، مشروطه و پسامشروطه برآمدهاند: ايرجميرزا، قمرالملوک وزيري، محمدعلي افراشته، اشرفالدين نسيم شمال، علياکبر دهخدا، يغماي جندقي، فرخي يزدي، ملکالشعراء بهار، عشقي و ديگران می پردازد.