«گروهی خدا را به خاطر علاقه و رغبت [به پاداش و بهشت] می پرستند، این است پرستش تاجران. گروهی خدا را از سر ترس [از خدا و دوزخ] می پرستند، این است پرستش بردگان و گروهی خدای را به خاطر سپاس او می پرستند، این است پرستش آزادگان.
پس از ابطال ادله شریعت حداکثری در دفتر نخست و آشکار ساختن ناتوانی عملی آن در مواجهه با واقعیت در دفتر دوم مجلد حاضر به این پرسش بنیادین می پردازد که اگر شریعت بر تمام ساحات حیات بشری سیطره ندارد، قلمرو آن تا کجاست؟ این اثر کاوشی عمیق و منضبط در مهمترین نظریات بدیل شریعت حداکثری است که در پاسخ به این پرسش تکوین یافته اند. نویسندگان با تبیین و ارزیابی اندیشه های چهره های برجسته ای چون علی عبد الرازق مهدی بازرگان عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری سه جریان فکری محوری را به تیغ نقد می سپارند.